De cafetaria zat vol, maar was vreemd stil. Op elke tafel gloeiden schermen: een barista die via een app de shiften controleerde, een bezorger die naar een kaart staarde, een freelancer met drie vacaturetabs open en geen enkel antwoord. Op iemands telefoon verscheen een melding: “AI kan nu…” gevolgd door een functiebeschrijving die vroeger veilig klonk. Mensen keken even op en doken dan weer hun scherm in, alsof ze elkaars blik probeerden te vermijden.
We praten er niet veel over, maar iedereen voelt het: die trage, ongemakkelijke vraag hoe werk er over tien jaar zal uitzien.
Elon Musk zegt dat de meeste jobs “een beetje optioneel” zullen worden. Bill Gates heeft het over robots belasten die werknemers vervangen. En nu knikt een Nobelprijswinnaar in de natuurkunde stilletjes mee.
Dat is het stuk waardoor de ruimte kouder aanvoelt.
Wanneer de slimste mensen in de kamer het plots eens worden
Christopher Pissarides ziet er niet uit als een Silicon Valley-hypemakelaar. Hij is een rustige, methodische academicus, het type dat grote claims eerder zou relativeren dan aanwakkeren. Toch zegt deze Nobelprijswinnende econoom en arbeidsmarktspecialist iets dat opvallend dicht bij Elon Musks late-night waarschuwingen komt: een toekomst met minder traditionele jobs is geen sciencefiction meer.
Hij voorspelt geen apocalyps van de ene dag op de andere. Hij beschrijft een verschuiving. Een langzame erosie van routinematig werk, voortgeduwd door algoritmes die niet slapen en robots die geen vakantie nodig hebben.
Het vreemde is hoe normaal alles voelt terwijl het gebeurt.
Kijk naar callcenters. Tien jaar geleden draaiden die op nachtshiften, gedeelde headsets, burn-outpauzes in rookzones. Vandaag bereikt een groeiend deel van die “gesprekken” nooit een mens. Chatbots doen de eerstelijnsafhandeling, voice-assistents sturen je door, scripts worden geautomatiseerd.
Denk aan magazijnen. Amazons Kiva-robots glijden tussen rekken door, verkorten loopafstanden en halen menselijke lichamen uit lange, repetitieve routes. McDonald’s test grotendeels geautomatiseerde drive-thru’s. Zelfs advocatenkantoren laten stilletjes AI-tools contracten scannen vóór junior juristen een pagina aanraken.
Als je het gevoel hebt dat je “meer moet doen met minder”, dan beeld je je dat niet in. Dat “minder” is menselijk personeel.
Pissarides’ werk over hoe jobs ontstaan en verdwijnen toont een patroon: technologie vervangt niet alleen taken, ze hervormt de volledige structuur van een arbeidsmarkt. Musk bekijkt het vanuit exponentiële AI-vooruitgang; Gates vanuit software die witteboordenwerk opeet.
Het perspectief van de fysicus is verontrustender omdat het koeler is. Hij behandelt massale automatisering als een systeemuitkomst, bijna zoals zwaartekracht. Wanneer tools goedkoop, snel en nauwkeurig worden, nemen bedrijven ze over. En zodra genoeg bedrijven dat doen, krimpen hele categorieën werk.
We denken graag dat we allemaal “gewoon naar creatievere jobs” zullen opschuiven. De data suggereert dat die overgang rommelig, traag en pijnlijk is voor miljoenen.
Hoe te leven in een wereld waarin werk krimpt
Eén praktische zet springt eruit: stop met je functietitel als je identiteit te zien, en begin de taken erin in kaart te brengen. Een job is gewoon een bundel taken, en AI eet die niet in één keer op. Ze knabbelt eerst aan de repetitieve, regelgebaseerde stukken.
Neem een leeg blad papier en schrijf alles op wat je in een typische week doet. Onderstreep daarna de taken die voorspelbaar, herhaalbaar en gebaseerd zijn op sjablonen of scripts. Dáár snuffelt software nu al rond.
Omkring de rommelige stukken: onderhandelen, troosten, confronteren, improviseren, aanvoelen wat iemand echt bedoelt wanneer zijn woorden iets anders zeggen.
De meeste mensen slaan zo’n zelfaudit over tot ze al in de problemen zitten. De ontslagmail is binnen, de “herstructurerings”-meeting staat ingepland, LinkedIn voelt plots als een reddingsbootdek om middernacht. Dat is het moment waarop je brein het minst helder wil denken.
Als je die mapping eerder doet, kun je beginnen sturen. Je kunt je leidinggevende vragen je op meer “menselijke” projecten te zetten. Je kunt je aanbieden voor cross-teamrollen die je dwingen tot afstemming en coördinatie, niet enkel uitvoering.
Eerlijk: niemand doet dit elke dag. Maar het één of twee keer per jaar doen zet je al voor op de curve.
Musk waarschuwt dat “er een punt zal komen waarop geen job meer nodig is”, terwijl Gates zich overheden voorstelt die ingrijpen om een wereld van hoge productiviteit en lage tewerkstelling te beheren. Pissarides voorspelt, op basis van decennia data, dat een kortere werkweek en een of andere vorm van gegarandeerd inkomen vrijwel zeker op tafel zullen liggen.
- Let op de signalen op het werk
Komen er nieuwe tools die je job “helpen” sneller te doen? Vraag wie ze beheert, wie ze echt leert, en wie langzaam optioneel wordt. - Bouw vroeg “brugvaardigheden”
Pak vaardigheden op die goed meereizen tussen jobs: helder schrijven, presenteren, basisdata verwerken, kleine projecten runnen. Dat zijn de skills waarmee je van spoor kunt wisselen wanneer een sector krimpt. - Blijf nieuwsgierig naar geldstromen
Als je volgt waar winstmarges groeien, zie je waar mensen nog centraal staan: relatiegedreven sales, complexe zorg, creatieve strategie, community-building. - Negeer beleidsdiscussies niet
Gates praat over robotbelastingen, Pissarides over vangnetten en kortere weken. Die debatten bepalen je reële inkomen meer dan je volgende productiviteitstruc.
De emotionele aardbeving die niemand wil benoemen
Achter alle voorspellingen en grafieken zit iets fragielers: ons gevoel van waarde. De meesten van ons groeiden op met een simpel script - studeer, werk hard, wees nuttig, word betaald, bouw langzaam een leven op. Als Musk zegt dat jobs “optioneel” worden, klinkt dat op papier als vrijheid. Minder werken, meer genieten. Maar als je mensen vraagt wie ze zouden zijn zonder hun job, is de stilte zwaar.
Een toekomst met minder jobs is niet alleen een economisch puzzelstuk. Het is een verhaalprobleem. Wie zijn we wanneer efficiëntie ons niet elke dag nodig heeft? Hoe ziet een “goed leven” eruit als robots en code het meeste produceren, en mensen mogen kiezen hoeveel ze willen werken?
| Kernpunt | Detail | Waarde voor de lezer |
|---|---|---|
| Automatisering richt zich op taken, niet op hele mensen | Splits je job op in herhaalbare versus diep menselijke onderdelen | Helpt je zien waar je kunt bijscholen en waar je het meest vervangbaar bent |
| Elites convergeren naar het scenario van “minder jobs” | Musk, Gates en onderzoekers op Nobel-niveau delen vergelijkbare langetermijnzorgen | Signaal dat structurele verandering eraan komt, niet enkel een techbubbel |
| Persoonlijke strategie is beter dan passief optimisme | Verschuif naar coördinatie, creativiteit, zorg en community-building | Geeft je praktische hefbomen om relevant te blijven en minder blootgesteld te zijn |
FAQ:
- Vraag 1 Zeggen Musk, Gates en Pissarides echt dat er geen jobs meer zullen zijn?
- Ze voorspellen niet nul jobs. Ze waarschuwen dat het aandeel traditionele, voltijdse, routinematige arbeid sterk zal krimpen, en dat sommige mensen nog maar weinig te verkopen zullen hebben op de arbeidsmarkt, tenzij de samenleving verandert hoe inkomen wordt verdeeld.
- Vraag 2 Welke jobs lopen het meeste risico in deze toekomst met “minder jobs”?
- Rollen die gebouwd zijn op voorspelbare processen staan het meest onder druk: basis customer support, data entry, eenvoudige boekhouding, routinematig juridisch werk, standaardrapportering, sommige vormen van rijden en logistiek, en repetitieve productietaken.
- Vraag 3 Welk soort werk is de komende 10–15 jaar veiliger?
- Jobs die technische kennis combineren met empathie, onderhandeling, fysieke aanwezigheid of creativiteit. Denk aan verpleegkunde, therapie, onderwijs, complexe sales, teamleiding, diensten met veel vertrouwen, contentstrategie, productdesign en community management.
- Vraag 4 Is leren programmeren nog altijd een goede verdediging?
- Programmeren is nuttig, maar geen magisch schild. AI kan nu al behoorlijke stukken code schrijven. Voorsprong komt uit het combineren van technische skills met begrip van mensen, problemen en businessmodellen, niet uit syntax alleen.
- Vraag 5 Wat kan ik dit jaar doen om me minder blootgesteld te voelen?
- Audit je taken, stuur aan op meer mensgerichte verantwoordelijkheden, leer minstens één data- of AI-tool grondig, en haak aan bij debatten over basisinkomen, kortere werkweken en sociale bescherming. Je persoonlijke strategie én het collectieve vangnet zullen waarschijnlijk evenveel tellen als eender welke losse skill.
Reacties
Nog geen reacties. Wees de eerste!
Laat een reactie achter