Een psycholoog zegt: "De beste levensfase begint wanneer iemand zo leert denken."

Veel van ons nemen aan dat onze gelukkigste dagen veilig in het verleden liggen, maar volgens een psycholoog is het echte kantelpunt mentaal.

In plaats van te vragen hoe oud je was toen je het gelukkigst was, stelt de Spaanse psycholoog Rafael Santandreu een andere vraag voor: wanneer ben je anders gaan denken over je leven?

Waarom we het verleden blijven idealiseren

Wanneer mensen gevraagd wordt wat de beste periode van hun leven was, grijpen ze vaak terug. Kindertijd, studententijd, eerste liefdes, die eerste loonbriefjes. Het bekende script: “vroeger was alles eenvoudiger”.

Psychologen zeggen dat nostalgie zo krachtig is omdat ons geheugen de saaie, pijnlijke en alledaagse stukken wegfiltert. We herinneren ons de strandvakantie, niet de lange autorit met ruzie op de achterbank.

De kindertijd wordt vaak geprezen om haar onschuld en spel, maar het is ook een fase van afhankelijkheid. Kinderen hebben weinig controle over waar ze wonen, wat ze eten of hoe veilig ze zich voelen.

De jeugd zit dan weer vol kansen, maar onderzoek laat herhaaldelijk hoge niveaus zien van angst, financiële stress en sociale vergelijking bij jongvolwassenen.

Later in het leven komt er een eigen mix: sommige ouderen melden meer emotioneel evenwicht, maar anderen krijgen te maken met eenzaamheid, ziekte of minder zelfstandigheid. De wetenschap heeft geen eenduidige “gelukkigste leeftijd” vastgesteld.

“De beste fase” is geen leeftijd, maar een mindset

De kernclaim: de beste fase van het leven begint wanneer je verschuift van klagen over de realiteit naar die realiteit bewust waarderen.

Rafael Santandreu, een bekende Spaanse psycholoog en auteur, zet vraagtekens bij het idee dat geluk op een bepaalde leeftijd piekt. Volgens hem is het cruciale kantelpunt psychologisch, niet chronologisch.

Voor hem verandert het leven écht wanneer iemand “op de juiste manier” begint te denken - niet door problemen te negeren, maar door te weigeren de hele identiteit te organiseren rond ontevredenheid.

Die verandering betekent:

• minder voortdurend klagen en zelfmedelijden
• kleine, gewone details opmerken die je makkelijk over het hoofd ziet
• betekenis geven aan alledaagse momenten in plaats van zeldzame hoogtepunten na te jagen
• aanvaarden dat ongemak bij het leven hoort, en geen persoonlijk falen is

Volgens Santandreu, wanneer iemand zo begint te denken “met intensiteit en focus”, volgt de geest geleidelijk. Het emotionele klimaat van het dagelijks leven verschuift. Dezelfde job, dezelfde partner, dezelfde stad kan anders aanvoelen, omdat het innerlijke verhaal veranderd is.

Van slachtoffer naar deelnemer: een psychologische draaibeweging

Deze benadering sluit aan bij verschillende stromingen in de hedendaagse psychologie, van cognitieve gedragstherapie tot acceptance and commitment therapy.

In veel van die methodes verschuift iemand van een houding als “slachtoffer van omstandigheden” naar “deelnemer in betekenisgeving”. Dat wist tegenslag niet uit, maar het verandert wel hoe tegenslag verwerkt wordt.

De verschuiving gaat minder over positiviteit forceren en meer over mentale gewoontes verminderen die voortdurend extra lijden toevoegen.

Veelvoorkomende mentale gewoontes die deze overgang blokkeren zijn:

• Catastroferen - ervan uitgaan dat de slechtst mogelijke uitkomst zeker is
• Zwart-witdenken - dagen zien als “goed” of “verpest”
• Gedachten lezen - doen alsof je zeker weet wat anderen negatief over je denken
• Selectieve aandacht voor problemen - over het hoofd zien wat wél goed gaat

Wanneer die patronen losser worden, ontstaat er ruimte voor neutralere - en soms meer waarderende - manieren om naar dezelfde feiten te kijken.

Hoe de “beste fase” op elke leeftijd kan beginnen

Het punt van de psycholoog is ronduit: je beste fase kan technisch gezien beginnen op 18, 38 of 78, afhankelijk van wanneer je die mentale shift maakt.

Hij suggereert dat deze fase vaak start wanneer externe mijlpalen tegenvallen. De droomjob blijkt stressvol. De ideale relatie bevat nog steeds discussies. De langverwachte vrijheid van het pensioen gaat samen met pijntjes en verliezen.

Op dat moment verdubbelen mensen ofwel hun frustratie, of ze passen hun verwachtingen en prioriteiten aan. Wie bijstuurt, rapporteert vaker dat het leven lichter wordt, zelfs als de omstandigheden onvolmaakt blijven.

Oud verhaal	Nieuw verhaal
“Mijn geluk hangt af van grote doelen bereiken.”	“Doelen zijn belangrijk, maar dagelijkse aandachtgewoontes zijn minstens even belangrijk.”
“Vroeger was alles beter.”	“Sommige dingen waren makkelijker, andere moeilijker. Ik heb nu hulpbronnen die ik toen niet had.”
“Als ik me slecht voel, is er iets mis met mijn leven.”	“Moeilijke emoties horen bij leven; ik kan nog steeds kiezen waarop ik mijn focus leg.”

Hoe “op de juiste manier denken” er in het dagelijks leven uitziet

De uitdrukking kan vaag klinken, dus het helpt om ze om te zetten in concreet gedrag.

1. Aandacht trainen, niet perfectie najagen

Mensen in deze fase hebben niet per se een makkelijker leven. Ze doen gewoon bewust moeite met waar hun aandacht naartoe gaat.

In plaats van tijdens de woon-werkverplaatsing discussies of rampen te herhalen, kunnen ze de zon door het raam voelen, een kleine vriendelijkheid van een onbekende opmerken, of het simpele feit dat hun lichaam hen wéér door een dag heeft gedragen.

Dit is geen mirakelmiddel. Irritaties en echte problemen blijven bestaan. Maar de mentale “camera” zoomt niet langer uitsluitend in op wat fout loopt.

2. De klaagreflex verminderen

De meesten van ons klagen uit gewoonte: over het weer, collega’s, familie, politiek. Een deel is verbinding; een deel versterkt machteloosheid.

In deze “beste fase”-mindset wordt klagen spaarzamer en strategischer ingezet. Mensen uiten nog steeds ongemak, maar ze vragen zich af of dezelfde klacht herhalen waarde toevoegt of alleen een groef van negativiteit verdiept.

Een goede test is: brengt dit me richting actie of verbinding, of voedt het alleen wrok?

3. Gewoon leven vaker als “genoeg” zien

Onderzoek naar welzijn wijst steeds opnieuw op kleine, regelmatige genoegens: samen eten, stabiele vriendschappen, routines die ritme geven.

Wanneer iemand Santandreu’s manier van denken aanneemt, worden die bescheiden ervaringen niet langer genegeerd als achtergrondruis. Ze worden geldige bronnen van tevredenheid, geen troostprijzen.

Praktische scenario’s: wanneer de knop kan omslaan

Verschillende levensgebeurtenissen duwen mensen vaak richting zo’n mentale reset:

• Een gezondheidsalarm waardoor dagelijkse werking minder vanzelfsprekend en waardevoller aanvoelt
• Een professionele tegenslag die het idee onderuit haalt dat status gelijkstaat aan waarde
• Een relatiecrisis die toont hoeveel stemming afhangt van interpretatie
• Burn-out waarbij eindeloos streven niet langer houdbaar voelt

In elk geval kan iemand vast blijven zitten in bitterheid, of de schok gebruiken om te herbekijken waarop de geest focust en hoe gebeurtenissen geïnterpreteerd worden.

Voordelen en grenzen van deze aanpak

De voordelen zijn duidelijk in veel psychologisch onderzoek: een meer waarderende mindset hangt samen met minder ervaren stress, betere slaap, sterkere relaties en licht verbeterde indicatoren van lichamelijke gezondheid.

Er zijn grenzen. Structurele problemen zoals armoede, discriminatie of chronische ziekte los je niet op met alleen een perspectiefwissel. Mindset-werk staat naast sociale en medische steun, niet in de plaats ervan.

Toch rapporteren sommige mensen zelfs in harde omstandigheden een gevoel van waardigheid en handelingsruimte wanneer ze kiezen hoe ze zich tot hun realiteit verhouden. Dat lijkt de kern te zijn van wat Santandreu de “beste fase” van het leven noemt.

Van theorie naar praktijk: kleine experimenten om de shift te starten

Voor lezers die deze mentale fase willen inzetten, raden psychologen vaak kleine, testbare veranderingen aan in plaats van grootse voornemens.

• Reserveer elke dag vijf minuten om drie dingen op te schrijven die níét fout liepen.
• Merk één klacht op die je vaak herhaalt, en vervang die een week lang door een concrete actiestap - of door stilte.
• Scan tijdens routineklusjes zoals afwassen of de hond uitlaten bewust naar neutrale of prettige details.
• Deel één keer per week met iemand een moment dat je waardeerde, zonder het weg te lachen of je ervoor te verontschuldigen.

Deze experimenten wissen geen pijn uit en lossen je leven niet van de ene dag op de andere op. Ze beginnen wél het brein te trainen om meer te zien dan alleen bedreigingen en gebreken. Volgens Santandreu is dat het punt waarop de beste fase van het leven stilletjes begint - ongeacht welke leeftijd op de taart staat.