Waze en Google Maps tonen niet langer de kortste routes, boze gebruikers reageren.

Bestuurders die voor hun dagelijkse navigatie op hun smartphone vertrouwen, merken een stille maar ingrijpende verschuiving in de routes die ze voorgeschoteld krijgen.

Voor velen wordt de vertrouwde ‘snelste beschikbare route’ langzaam opzijgeschoven ten gunste van iets tragere, groenere en steeds controversiëlere opties. Navigatieapps zoals Waze en Google Maps herschikken hun prioriteiten, en dat wekt frustratie bij gebruikers die gewoon zo snel mogelijk van A naar B willen.

Van snelste route naar groenste route

In Frankrijk, waar de verandering intussen duidelijk zichtbaar is, kiezen Waze en Google Maps niet langer standaard voor de snelste of kortste rit. In plaats daarvan zetten ze de route in de verf die naar verwachting de laagste uitstoot aan broeikasgassen veroorzaakt, zelfs als dat extra minuten onderweg betekent.

Die verschuiving is niet zomaar een designkeuze van Google. Ze komt voort uit een wettelijke verplichting: het Franse decreet nr. 2022-1199 verplicht digitale reisplanners om minder vervuilende trajecten te bevoordelen. Concreet moeten de apps routes promoten die de CO₂-uitstoot én de verkeersdruk verminderen.

De standaardroute is niet langer ‘kortste afstand’ maar ‘laagste milieu-impact’, waarbij reistijd een secundaire factor wordt.

Het decreet raakt ook aan snelheid. Als een voorgestelde route een stuk bevat waar de maximumsnelheid 110 km/u of meer is, moet de app - als dat haalbaar is - een alternatieve route tonen waarop de topsnelheid 20 km/u lager ligt. Het idee is eenvoudig: trager rijden, op een geschikte route, betekent doorgaans minder brandstofverbruik en dus minder uitstoot.

Koolstofvoetafdruk op je scherm

Een van de meest zichtbare gevolgen is dat Waze en Google Maps nu de koolstofimpact van een voorgestelde rit tonen. Naast reistijd en afstand zien gebruikers in Frankrijk bij elke optie ook een schatting van de uitstoot.

In plaats van louter ‘22 minuten versus 25 minuten’ te vergelijken, worden bestuurders aangespoord om ‘22 minuten met hogere uitstoot’ af te wegen tegen ‘25 minuten met lagere uitstoot’. Je kunt nog altijd een snellere route kiezen, maar de groene optie staat standaard geselecteerd - en dat is waar de meeste mensen automatisch op tikken.

Navigatieapps worden subtiele milieustuurders, niet enkel neutrale routecalculators.

Voor pendelaars kunnen die veranderingen gewoontes hertekenen. Iemand die gewend is om via een ringweg aan hoge snelheid te rijden, kan nu worden gestuurd naar een iets tragere, minder energie-intensieve weg. Bij langere ritten kunnen snelwegzware trajecten worden uitgedaagd door alternatieven met gematigdere snelheden en vlottere verkeersomstandigheden.

Waarom sommige gebruikers boos zijn

Veel bestuurders stellen het niet op prijs dat ze deel worden van een nationale klimaatstrategie wanneer ze al te laat zijn voor het werk. Op sociale netwerken in Frankrijk duiken steeds meer klachten op van gebruikers die merken dat hun routes plots langer zijn, zonder duidelijke waarschuwing dat de prioriteiten van de app zijn veranderd.

Veelgehoorde frustraties zijn onder meer:

• Later aankomen dan verwacht omdat de standaardroute niet de snelste is.
• Verwarring wanneer de app snelwegen of stukken met hoge snelheid vermijdt, zelfs als die vlot doorrijden.
• Het gevoel dat keuzes voor hen worden gemaakt, in plaats van helder en vooraf als opties te worden aangeboden.

De spanning volgt een bekende breuklijn: individueel gemak versus collectief voordeel. Terwijl één bestuurder tien minuten kan winnen door een drukke snelweg te nemen, raakt diezelfde snelweg overbelast wanneer duizenden dezelfde raad krijgen van dezelfde apps.

Parijs, verkeer en de olympische stresstest

De Franse aanpak gaat niet alleen over klimaat. Ze draait ook om het beheersen van enorme verkeersstromen, vooral in de regio Parijs. De vervoersautoriteit Île-de-France Mobilités dringt al langer aan op routeoptimalisatie die niet automatisch iedereen langs hetzelfde kortste pad stuurt.

Met de Olympische Spelen van Parijs 2024 als een grote stresstest voor de infrastructuur vroeg de regio aan Google Maps om zijn algoritmes aan te passen. Het doel: toeristen en lokale pendelaars spreiden over meer gevarieerde routes om verstopping op cruciale verkeersaders en ov-knooppunten te vermijden.

Île-de-France Mobilités ging zelfs zo ver om een eigen app te lanceren, ‘Île-de-France Mobilités’, die netwerkdoorstroming boven pure snelheid plaatst. Die stelt trajecten voor die de stad als geheel in beweging houden, in plaats van enkel de individueel snelste optie per gebruiker te zoeken.

Lokale beleidsmakers gaven aan dat, als grote платформen niet wilden meewerken, ze bereid waren beperkingen op die apps te eisen in naam van de openbare veiligheid.

Die harde lijn benadrukt hoeveel macht routeplanningsalgoritmes vandaag hebben. Een kleine aanpassing in Google Maps of Waze kan in enkele minuten duizenden voertuigen naar één weg sturen - of net van een andere weg weghalen. Voor stadsplanners is dit al lang geen ‘techfeature’ meer, maar een cruciaal onderdeel van verkeersbeheer.

Hoe de groenere route eigenlijk werkt

Achter de schermen houdt ‘groen routeren’ rekening met meerdere factoren, niet enkel met afstand:

Factor	Effect op routekeuze
Snelheidsprofiel	Voorkeur voor wegen waar een stabiele, gematigde snelheid waarschijnlijk is, boven constant remmen en optrekken.
Congestie	Vermijden van zwaar verzadigde stukken die stop-and-go-verkeer en hoger brandstofverbruik veroorzaken.
Wegtype	Balans tussen snelwegen, stadswegen en ringwegen om uitstoot per kilometer te verminderen.
Afstand	Blijft relevant, maar is niet langer de hoogste prioriteit als een iets langere route minder vervuilt.

Elke route krijgt een geschatte koolstofvoetafdruk op basis van gemiddeld voertuigverbruik en snelheidsdata. De ‘beste’ route is dan die met de laagste uitstoot, niet noodzakelijk die met de kortste reistijd.

Kan dit zich buiten Frankrijk verspreiden?

Google rolt eco-vriendelijke routering al uit in meerdere landen, waaronder delen van Europa en Noord-Amerika, meestal als optionele functie. Frankrijk is een van de eerste gevallen waar regelgeving platforms actief verplicht om standaard de groenere keuze te prioriteren.

Als het Franse experiment aantoonbare dalingen in uitstoot en congestie oplevert, kunnen andere regeringen vergelijkbare regels volgen. Voor appmakers betekent dat navigatiesystemen ontwerpen die flexibel genoeg zijn om lokale wetten te respecteren en tegelijk internationaal een consistente ervaring te bieden.

Voor gebruikers in het VK of de VS kan eco-routering zachter opduiken, als suggestie of als een instelling die je aan- of uitzet, in plaats van als wettelijke verplichting. Toch blijft de logica dezelfde: via software ‘duwtjes’ gedrag op grote schaal bijsturen, zonder mensen te dwingen van auto te veranderen of te verhuizen.

Praktische tips voor bestuurders die ertussen vallen

Voor wie sterk op de gps vertrouwt, kunnen een paar eenvoudige stappen opnieuw wat controle geven:

• Bekijk de route-opties vóór je vertrekt; vaak is er nog een ‘snelste’ of ‘alternatieve’ route beschikbaar.
• Kijk naar de koolstofschatting: het verschil in uitstoot tussen routes kan klein zijn, zelfs als het tijdsverschil groot is.
• Pas je vertrektijd aan als dat kan; iets vroeger vertrekken kan een eco-route minder pijnlijk maken.
• Combineer het app-advies met lokale kennis; soms klopt een gekende achterweg beter dan eender welk algoritme.

Voor langere ritten helpt vooruit plannen. Als je een strak schema hebt, kies je mogelijk bewust de snellere route en aanvaard je een hoger verbruik. Op rustigere dagen kun je de app de groenere weg laten kiezen en de extra minuten als compromis zien.

Waarom snelheidslimieten en uitstoot samenhangen

De focus van het Franse decreet op snelheden boven 110 km/u lijkt op het eerste gezicht vreemd, maar ze weerspiegelt simpele fysica. Luchtweerstand neemt sterk toe bij hogere snelheden. Zodra je boven ongeveer 100–110 km/u rijdt, heeft je auto veel meer energie nodig om zich door de lucht te duwen.

Zelfs kleine dalingen in topsnelheid kunnen merkbaar schelen in brandstofverbruik. Voor een typische benzine- of dieselwagen kan dalen van 130 km/u naar 110 km/u het verbruik met meerdere procenten verminderen. Over miljoenen ritten samen leidt dat tot een aanzienlijke reductie van de CO₂-uitstoot.

Navigatieapps, gewapend met realtime data, zijn goed geplaatst om die logica dynamisch toe te passen. Ze kunnen tragere maar vlottere wegen voorstellen wanneer het op de snelweg begint dicht te slibben, en ze kunnen aangeven hoeveel brandstof een bestuurder mogelijk bespaart door dat advies te volgen.

Wat dit betekent voor de toekomst van autorijden

Deze veranderingen wijzen op een toekomst waarin ‘kortste’ en ‘snelste’ niet langer automatisch de definitie zijn van een ‘goede’ route. Naarmate steden strengere regels rond luchtkwaliteit en klimaatdoelstellingen invoeren, kunnen navigatietools rekening gaan houden met lage-emissiezones, congestieheffingen en zelfs persoonlijke voorkeuren zoals elektrisch rijden of autodelen.

Bestuurders zouden op termijn kunnen kiezen tussen verschillende routeprofielen: snelste, goedkoopste, groenste of minst stressvolle. Elk profiel weegt verkeer, snelheid en uitstoot anders. De discussies rond Waze en Google Maps zijn een vroege aanwijzing van die overgang: een eenvoudige routekeuze wordt een kleine maar betekenisvolle hefboom voor zowel beleidsmakers als mensen achter het stuur.